Payment Systems

Iż-Żona Unika ta’ Pagamenti f’Euro (SEPA)

Introduzzjoni

Mit‑twaqqif tal‑Komunità Ekonomika Ewropea fl‑1958, waqt il‑mixja lejn suq finanzjarju Ewropew iżjed integrat ġraw ħafna avvenimenti, l‑iżjed viżibbli fosthom kienu bla dubju t‑tnedija tal‑euro fl‑1999, u l‑bidla tal‑flus fl‑ewwel pajjiżi taż‑żona tal‑euro fl‑2002. Inqas viżibbli, iżda ta' importanza kbira wkoll, kien it‑twaqqif tas‑sistema ta' pagamenti ta' valur għoli tal‑banek ċentrali, imsejħa TARGET, fl‑1 ta' Jannar 1999. It‑TARGET kienet is‑sinsla tas‑sistema finanzjarja tal‑euro, u kienet l‑istrument għall‑implimentazzjoni tal‑politika monetarja unika tal‑Eurosistema. Eventwalment, fid‑19 ta' Novembru 2007, it‑TARGET, li kienet pjattaforma deċentralizzata, ġiet sostitwita minn pjattaforma unika komuni msejħa TARGET2.

Il‑proġett tas‑SEPA jirrappreżenta l‑pass kbir li kien imiss għal integrazzjoni finanzjarja Ewropea iżjed mill‑qrib, u hu tarġa oħra li kellu jwassal għat‑twettiq tal‑potenzjal sħiħ tas‑suq uniku fl‑Ewropa. Is‑SEPA hi inizjattiva tal‑industrija bankarja Ewropea, ikkoordinata mill‑Kunsill Ewropew għall‑Pagamenti (EPC). Ir‑rwol tal‑EPC hu li jappoġġa u jippromwovi l‑proġett tas‑SEPA. L‑EPC involva mhux biss lill‑partijiet interessati taż‑żona tal‑euro, iżda wkoll lil pajjiżi tal‑Assoċjazzjoni Ewropea tal‑Kummerċ Ħieles, jiġifieri l‑Iżlanda, il‑Liechtenstein, in‑Norveġja u l‑Iżvizzera, kif ukoll lil Monaco. 

L‑għan tas‑SEPA hu li tqiegħed il‑pagamenti elettroniċi kollha (trasferimenti ta' kreditu u debiti diretti, pagamenti bil‑kards tal‑kreditu u tad‑debitu) fiż‑żona kollha tal‑euro fuq l‑istess pjattaforma tal‑pagamenti domestiċi. Fil‑prattika, is‑SEPA tfisser li min iħallas ikun jista' jagħmel trasferimenti malajr u siguri bejn kontijiet bankarji kullimkien fiż‑żona tal‑euro, bħal meta jagħmel trasferimenti domestiċi, u bl‑istess spejjeż. Bl‑istess mod, kards tad‑debitu u tal‑kreditu jistgħu jintużaw waqt ix‑xiri barra mill‑pajjiż, bħalma wieħed jagħmel f'pajjiżu.

Il‑proġett tas‑SEPA għandu l‑appoġġ qawwi tal‑Kummissjoni Ewropea u tal‑Bank Ċentrali Ewropew. Il‑qafas legali li jsostni l‑proġett tas‑SEPA hu d‑Direttiva dwar is‑Servizzi ta' Ħlas 2007/64/KE (PSD).

Strumenti tas‑SEPA

(i) Trasferiment ta' Kreditu bis‑SEPA (SCT)

L‑SCT hu trasferiment ta' kreditu bejn parti u oħra permezz ta' intermedjarju, ġeneralment Fornitur ta' Servizzi ta' Pagament li x'aktarx ikun bank. Fis‑sistema tal‑SCTs, it‑tariffi jinqasmu bejn iż‑żewġ partijiet u l‑pagament m'għandux jieħu iżjed minn jum biex isir wara li jkun inbeda l‑proċess tal‑pagament. Biex jitwettqu l‑istruzzjonijiet tal‑pagament, in‑Numru Internazzjonali tal‑Kont Bankarju (IBAN) u sal‑1 ta' Frar 2016, il‑Kodiċi li Jidentifika n‑Negozju (BIC), huma meħtieġa. Iżjed dettalji dwar l‑SCT jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC permezz ta' aċċess minn din il‑link.

(ii) Debiti Diretti bis‑SEPA (SDD)

Fis‑sistema SDD, min iħallas jista' joħroġ ordni ta' debitu dirett lil benefiċjarju fi kwalunkwe pajjiż tas‑SEPA. Dawn jeħtieġu mandat speċifiku maħruġ minn min iħallas u jintużaw ġeneralment għal spejjeż rikorrenti. L‑SDD jagħti ċertu għadd ta' drittijiet lil min iħallas. Iżjed dettalji dwar l‑SDD jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC permezz ta' aċċess minn din il‑link.

(iii) Qafas tas‑SEPA għall‑Kards (SCF)

L‑għan tal‑SCF hu li jkopri l‑użu tal‑kards, kemm tad‑debitu kif ukoll tal‑kreditu, fejn b'kard waħda jistgħu jsiru pagamenti u ġbid ta' flus fil‑pajjiżi kollha tas‑SEPA. Il‑ħidma f'dan ir‑rigward għadha għaddejja. Iżjed dettalji dwar l‑SCF jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC permezz ta' aċċess minn din il‑link.

SEPA għall‑Konsumaturi

Għall‑konsumaturi, il‑vantaġġi mistennija huma pjuttost tanġibbli; ewlieni fosthom hu l‑fatt li l‑konsumaturi jistgħu jimmaniġġaw il‑pagamenti tagħhom f'euro b'mod iżjed mgħaġġel u aktar sempliċi fl‑Ewropa kollha kemm hi. Is‑SEPA se tippermetti lill‑konsumaturi li jżommu kont bankarju wieħed li permezz tiegħu jistgħu jsiru pagamenti kemm lokali kif ukoll transkonfinali lill‑pajjiżi kollha tas‑SEPA. Il‑konsumaturi se jibbenefikaw ukoll mill‑armonizzazzjoni u mill‑kompetizzjoni li mistennija tiżdied b'mod proporzjonali.

Aċċess għal Ktejjeb dwar is‑SEPA maħruġ mill‑Bank Ċentrali ta' Malta jinkiseb minn din il‑link.

SEPA għan‑Negozji

L‑impatt fuq in‑negozji hu ikbar minn dak fuq il‑konsumaturi minħabba li d‑debiti diretti, il‑listi tal‑pagi, u s‑sistemi tal‑kontabilità għandhom ikunu lesti għas‑SEPA saż‑żmien stabbilit. Fir‑rigward tal‑SCT, in‑negozji għandhom ikunu jafu li:

  • l‑IBANs u l‑BICs se jintużaw minflok in‑numri tal‑kontijiet bankarji u s-sort codes nazzjonali;
  • huma meħtieġa formats ġodda għall‑files tal‑konsumaturi.

Barra minn hekk, għall‑SDDs, in‑negozji għandhom jifhmu li:

  • id‑drittijiet tal‑ħarsien tal‑konsumatur żdiedu;
  • ġie stabbilit proċess awtomatizzat ġdid għal transazzjonijiet miċħuda/mibgħuta lura;
  • skadenzi ġodda għal sottomissjoni ta' files għandhom jiġu rispettati.

Hu importanti li n‑negozji jadottaw orjentament proattiv, u f'każ ta' mistoqsijiet, għandhom ifittxu assistenza mill‑banek rispettivi tagħhom.

Implimentazzjoni tas‑SEPA

Il‑banek setgħu jagħmlu trasferimenti ta' kreditu bis‑SEPA (SCT) sa mill‑1 ta' Jannar 2008. L‑EPC nieda d‑debitar dirett bis‑SEPA (SDD) f'Novembru 2009. Ir‑Regolamenti tal‑Iskema SCT tal‑EPC jagħtu definizzjoni tar‑regoli u l‑obbligi tal‑iskema SCT, u tar‑regoli u l‑proċeduri komuni għal skema bażika u għal skema ta' debitar dirett minn negozju għal ieħor.

Kmieni fl‑2012 il‑leġiżlatur Ewropew adotta r‑Regolament (UE) Nru 260/2012 li jistabbilixxi r‑rekwiżiti tekniċi u tan‑negozju għal trasferimenti ta' kreditu u debiti diretti bl‑euro, u emenda r‑Regolament (KE) Nru 924/2009, li jistipula l‑iskadenzi għas‑sostituzzjoni tat‑trasferimenti ta' kreditu nazzjonali u tal‑iskemi nazzjonali ta' debitar dirett f'euro bi trasferimenti ta' kreditu bis‑SEPA u debiti diretti bis‑SEPA, rispettivament. Għaż‑żona tal‑euro, l‑iskadenza kienet l‑1 ta' Frar 2014. Madankollu, minħabba r‑ritmu batut tal‑migrazzjoni tas‑SEPA għall‑SCTs u SDDs li deher f'għadd ta' pajjiżi tal‑UE sa tmiem l‑2013, il‑Parlament Ewropew, il‑Kummissjoni Ewropea u l‑Kunsill tal‑Ministri ddeċidew, fi Frar 2014, li jestendu l‑perjodu tal‑migrazzjoni b'sitt xhur oħra, biex tiġi żgurata konformità sħiħa u biex jitnaqqas ir‑riskju potenzjali ta' tfixkil fis‑suq. Minħabba l‑estensjoni ta' din l‑iskadenza, il‑Bank Ċentrali ta' Malta, bħala l‑awtorità kompetenti maħtura għas‑SEPA f'termini tar‑Regolament, iddeċieda, b'kollaborazzjoni mill‑qrib mal‑Assoċjazzjoni tal‑Bankiera Maltin, li jestendi l‑iskadenza lokali għall‑migrazzjoni għas‑SEPA għall‑SCTs bi tliet xhur sal‑1 ta' Mejju 2014 u b'sitt xhur għall‑SDDs sal‑1 ta' Awwissu 2014. 

F'Malta l‑proġett tas‑SEPA jitħaddem mill‑Kumitat Nazzjonali għall‑Koordinament tas‑SEPA. Dan il‑Kumitat hu ppresedut mill‑Bank Ċentrali ta' Malta u għandu, bħala membri, partijiet interessati li jirrappreżentaw lis‑settur bankarju, l‑amministrazzjoni pubblika, entitajiet pubbIiċi u l‑korpi kostitwiti. Barra dan, il‑Grupp tal‑Utenti tas‑Sistemi ta' Pagament (PSUG) twaqqaf bil‑parteċipazzjoni ta' istituzzjonijiet ta' kreditu li joperaw fis‑suq domestiku flimkien mal‑Assoċjazzjoni tal‑Bankiera Maltin (MBA). Dan hu ppresedut mill‑Bank Ċentrali ta' Malta u hu responsabbli għall‑implimentazzjoni tas‑SEPA fi ħdan is‑settur bankarju, kif stipulat fil‑Pjan għall‑Implimentazzjoni tas‑SEPA għas‑Settur Bankarju f'Malta. Il‑PSUG hu megħjun minn esperti dwar skemi lokali u minn sottogrupp speċjalizzat li jiffoka fuq il‑qafas tas‑SEPA għall‑kards (SEPA Cards Framework). Il‑PSUG hu rappreżentat mill‑MBA fuq il‑Kumitat Nazzjonali għall‑Koordinament tas‑SEPA.