Payment Systems

Iż-Żona Unika ta’ Pagamenti f’Euro (SEPA)

Introduzzjoni

Mit‑twaqqif tal‑Komunità Ekonomika Ewropea fl‑1958, waqt il‑mixja lejn suq finanzjarju Ewropew iżjed integrat ġraw ħafna avvenimenti, l‑iżjed viżibbli fosthom kienu bla dubju t‑tnedija tal‑euro fl‑1999, u l‑bidla tal‑flus fl‑ewwel pajjiżi taż‑żona tal‑euro fl‑2002. Inqas viżibbli, iżda ta' importanza kbira wkoll, kien it‑twaqqif tas‑sistema ta' pagamenti ta' valur għoli tal‑banek ċentrali, imsejħa TARGET, fl‑1 ta' Jannar 1999. It‑TARGET kienet is‑sinsla tas‑sistema finanzjarja tal‑euro, u kienet l‑istrument għall‑implimentazzjoni tal‑politika monetarja unika tal‑Eurosistema. Eventwalment, fid‑19 ta' Novembru 2007, it‑TARGET, li kienet pjattaforma deċentralizzata, ġiet sostitwita minn pjattaforma unika komuni msejħa TARGET2.

Il‑proġett tas‑SEPA jirrappreżenta l‑pass kbir li kien imiss għal integrazzjoni finanzjarja Ewropea iżjed mill‑qrib, u hu tarġa oħra li kellu jwassal għat‑twettiq tal‑potenzjal sħiħ tas‑suq uniku fl‑Ewropa. Is‑SEPA hi inizjattiva tal‑industrija bankarja Ewropea, ikkoordinata mill‑Kunsill Ewropew għall‑Pagamenti (EPC). Ir‑rwol tal‑EPC hu li jappoġġa u jippromwovi l‑proġett tas‑SEPA. L‑EPC involva mhux biss lill‑partijiet interessati taż‑żona tal‑euro, iżda wkoll lil pajjiżi tal‑Assoċjazzjoni Ewropea tal‑Kummerċ Ħieles, jiġifieri l‑Iżlanda, il‑Liechtenstein, in‑Norveġja u l‑Iżvizzera, kif ukoll lil Monaco. 

L‑għan tas‑SEPA hu li tqiegħed il‑pagamenti elettroniċi kollha (trasferimenti ta' kreditu u debiti diretti, pagamenti bil‑kards tal‑kreditu u tad‑debitu) fiż‑żona kollha tal‑euro fuq l‑istess pjattaforma tal‑pagamenti domestiċi. Fil‑prattika, is‑SEPA tfisser li min iħallas ikun jista' jagħmel trasferimenti malajr u siguri bejn kontijiet bankarji kullimkien fiż‑żona tal‑euro, bħal meta jagħmel trasferimenti domestiċi, u bl‑istess spejjeż. Bl‑istess mod, kards tad‑debitu u tal‑kreditu jistgħu jintużaw waqt ix‑xiri barra mill‑pajjiż, bħalma wieħed jagħmel f'pajjiżu.

Il‑proġett tas‑SEPA għandu l‑appoġġ qawwi tal‑Kummissjoni Ewropea u tal‑Bank Ċentrali Ewropew. Il‑qafas legali li jsostni l‑proġett tas‑SEPA hu d‑Direttiva dwar is‑Servizzi ta' Ħlas 2007/64/KE (PSD).

Strumenti tas‑SEPA

(i) Trasferiment ta' Kreditu bis‑SEPA (SCT)

L‑SCT hu trasferiment ta' kreditu bejn parti u oħra permezz ta' intermedjarju, ġeneralment Fornitur ta' Servizzi ta' Pagament li x'aktarx ikun bank. Fis‑sistema tal‑SCTs, it‑tariffi jinqasmu bejn iż‑żewġ partijiet u l‑pagament m'għandux jieħu iżjed minn jum biex isir wara li jkun inbeda l‑proċess tal‑pagament. Biex jitwettqu l‑istruzzjonijiet tal‑pagament, in‑Numru Internazzjonali tal‑Kont Bankarju (IBAN) u sal‑1 ta' Frar 2016, il‑Kodiċi li Jidentifika n‑Negozju (BIC), huma meħtieġa. Iżjed dettalji dwar l‑SCT jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC.

(ii) Debiti Diretti bis‑SEPA (SDD)

Fis‑sistema SDD, min iħallas jista' joħroġ ordni ta' debitu dirett lil benefiċjarju fi kwalunkwe pajjiż tas‑SEPA. Dawn jeħtieġu mandat speċifiku maħruġ minn min iħallas u jintużaw ġeneralment għal spejjeż rikorrenti. L‑SDD jagħti ċertu għadd ta' drittijiet lil min iħallas. Iżjed dettalji dwar l‑SDD jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC.

L-Iskema ta’ Debiti Diretti bis-SEPA teħtieġ identifikatur uniku li jippermetti lid-debituri kif ukoll lill-banek tad-debituri biex jivverifikaw il-ġbir li jirċievu skont l-informazzjoni tal-mandat. Din il-verifika teħtieġ identifikazzjoni unika tal-kredituri li ma jistgħux ivarjaw bejn l-istituzzjonijiet. Minħabba li qabel is‑SEPA ma kinitx teżisti sistema nazzjonali ta' Debitu Dirett, dan huwa rekwiżit riċenti għall‑komunità bankarja Maltija. Ladarba jinkiseb, l-Identifikatur tal-Kreditur (CI) jista’ jintuża fuq kwalunkwe mandat tal-SDD u fi kwalunkwe ġbir tal-SDD mibdi permezz ta’ kwalunkwe Bank Kreditur u ppreżentat lil kwalunkwe Bank Debitur irrispettivament jekk id-Debitur huwiex irreġistrat taħt l-istess pajjiż tas-SEPA bħall-Kreditur jew le.

Il-Grupp tal-Utenti tas-Sistemi ta’ Pagament (PSUG) ħoloq skema fejn ma jintaxxawx lill-kredituri, lill-banek tal-kredituri meta jipprovdu CI uniku (skont il-Ktieb tar-Regoli v3.1 taqsima 5.7) u lanqas lil kwalunkwe istituzzjoni oħra li tieħu l-irwol li tipprovdi/timmonitorja l-ħruġ tat-tali identifikatur. In-numru tad-Dikjarazzjoni tat-Taxxa (li fil-każ ta’ kumpanija huwa pprovdut mid-Dipartiment tat-Taxxa) jew in-numru ta’ Identifikazzjoni Nazzjonali jintużaw fil-ħolqien tas-CI. F'każijiet eċċezzjonali, l‑aktar meta istituzzjoni ma jkollhiex numru tar‑Dikjarazzjoni tat‑Taxxa jew numru ta' Identifikazzjoni Nazzjonali, il‑Bank Ċentrali ta' Malta jieħu r‑responsabbiltà li joħroġ numru tal‑identità uniku f'isimhom u jipprovdi CI.

Dettalji dwar il-kompożizzjoni tal-Identifikatur Malti tal-Kreditur għal Debiti Diretti bis-SEPA jinsabu fl-Anness 1 tal-
Pjan għall‑Implimentazzjoni tas‑SEPA għas‑Settur Bankarju f'Malta.

(iii) Qafas tas‑SEPA għall‑Kards (SCF)

L‑għan tal‑SCF hu li jkopri l‑użu tal‑kards, kemm tad‑debitu kif ukoll tal‑kreditu, fejn b'kard waħda jistgħu jsiru pagamenti u ġbid ta' flus fil‑pajjiżi kollha tas‑SEPA. Il‑ħidma f'dan ir‑rigward għadha għaddejja. Iżjed dettalji dwar l‑SCF jinsabu fis‑sit elettroniku tal‑EPC.

SEPA għall‑Konsumaturi

Għall‑konsumaturi, il‑vantaġġi mistennija huma pjuttost tanġibbli; ewlieni fosthom hu l‑fatt li l‑konsumaturi jistgħu jimmaniġġaw il‑pagamenti tagħhom f'euro b'mod iżjed mgħaġġel u aktar sempliċi fl‑Ewropa kollha kemm hi. Is‑SEPA se tippermetti lill‑konsumaturi li jżommu kont bankarju wieħed li permezz tiegħu jistgħu jsiru pagamenti kemm lokali kif ukoll transkonfinali lill‑pajjiżi kollha tas‑SEPA. Il‑konsumaturi se jibbenefikaw ukoll mill‑armonizzazzjoni u mill‑kompetizzjoni li mistennija tiżdied b'mod proporzjonali.

Ktejjeb dwar is‑SEPA

SEPA għan‑Negozji

L‑impatt fuq in‑negozji hu ikbar minn dak fuq il‑konsumaturi minħabba li d‑debiti diretti, il‑listi tal‑pagi, u s‑sistemi tal‑kontabilità għandhom ikunu lesti għas‑SEPA saż‑żmien stabbilit. Fir‑rigward tal‑SCT, in‑negozji għandhom ikunu jafu li:

  • l‑IBANs u l‑BICs se jintużaw minflok in‑numri tal‑kontijiet bankarji u s-sort codes nazzjonali;
  • huma meħtieġa formats ġodda għall‑files tal‑konsumaturi.

Barra minn hekk, għall‑SDDs, in‑negozji għandhom jifhmu li:

  • id‑drittijiet tal‑ħarsien tal‑konsumatur żdiedu;
  • ġie stabbilit proċess awtomatizzat ġdid għal transazzjonijiet miċħuda/mibgħuta lura;
  • skadenzi ġodda għal sottomissjoni ta' files għandhom jiġu rispettati.

Hu importanti li n‑negozji jadottaw orjentament proattiv, u f'każ ta' mistoqsijiet, għandhom ifittxu assistenza mill‑banek rispettivi tagħhom.

Implimentazzjoni tas‑SEPA

Il‑banek setgħu jagħmlu trasferimenti ta' kreditu bis‑SEPA (SCT) sa mill‑1 ta' Jannar 2008. L‑EPC nieda d‑debitar dirett bis‑SEPA (SDD) f'Novembru 2009. Ir‑Regolamenti tal‑Iskema SCT tal‑EPC jagħtu definizzjoni tar‑regoli u l‑obbligi tal‑iskema SCT, u tar‑regoli u l‑proċeduri komuni għal skema bażika u għal skema ta' debitar dirett minn negozju għal ieħor.

Kmieni fl‑2012 il‑leġiżlatur Ewropew adotta r‑Regolament (UE) Nru 260/2012 li jistabbilixxi r‑rekwiżiti tekniċi u tan‑negozju għal trasferimenti ta' kreditu u debiti diretti bl‑euro, u emenda r‑Regolament (KE) Nru 924/2009, li jistipula l‑iskadenzi għas‑sostituzzjoni tat‑trasferimenti ta' kreditu nazzjonali u tal‑iskemi nazzjonali ta' debitar dirett f'euro bi trasferimenti ta' kreditu bis‑SEPA u debiti diretti bis‑SEPA, rispettivament. Għaż‑żona tal‑euro, l‑iskadenza kienet l‑1 ta' Frar 2014. Madankollu, minħabba r‑ritmu batut tal‑migrazzjoni tas‑SEPA għall‑SCTs u SDDs li deher f'għadd ta' pajjiżi tal‑UE sa tmiem l‑2013, il‑Parlament Ewropew, il‑Kummissjoni Ewropea u l‑Kunsill tal‑Ministri ddeċidew, fi Frar 2014, li jestendu l‑perjodu tal‑migrazzjoni b'sitt xhur oħra, biex tiġi żgurata konformità sħiħa u biex jitnaqqas ir‑riskju potenzjali ta' tfixkil fis‑suq. Minħabba l‑estensjoni ta' din l‑iskadenza, il‑Bank Ċentrali ta' Malta, bħala l‑awtorità kompetenti maħtura għas‑SEPA f'termini tar‑Regolament, iddeċieda, b'kollaborazzjoni mill‑qrib mal‑Assoċjazzjoni tal‑Bankiera Maltin, li jestendi l‑iskadenza lokali għall‑migrazzjoni għas‑SEPA għall‑SCTs bi tliet xhur sal‑1 ta' Mejju 2014 u b'sitt xhur għall‑SDDs sal‑1 ta' Awwissu 2014. 

F'Malta l‑proġett tas‑SEPA jitħaddem mill‑Kumitat Nazzjonali għall‑Koordinament tas‑SEPA. Dan il‑Kumitat hu ppresedut mill‑Bank Ċentrali ta' Malta u għandu, bħala membri, partijiet interessati li jirrappreżentaw lis‑settur bankarju, l‑amministrazzjoni pubblika, entitajiet pubbIiċi u l‑korpi kostitwiti. Barra dan, il‑Grupp tal‑Utenti tas‑Sistemi ta' Pagament (PSUG) twaqqaf bil‑parteċipazzjoni ta' istituzzjonijiet ta' kreditu li joperaw fis‑suq domestiku flimkien mal‑Assoċjazzjoni tal‑Bankiera Maltin (MBA). Dan hu ppresedut mill‑Bank Ċentrali ta' Malta u hu responsabbli għall‑implimentazzjoni tas‑SEPA fi ħdan is‑settur bankarju, kif stipulat fil‑Pjan għall‑Implimentazzjoni tas‑SEPA għas‑Settur Bankarju f'Malta. Il‑PSUG hu megħjun minn esperti dwar skemi lokali u minn sottogrupp speċjalizzat li jiffoka fuq il‑qafas tas‑SEPA għall‑kards (SEPA Cards Framework). Il‑PSUG hu rappreżentat mill‑MBA fuq il‑Kumitat Nazzjonali għall‑Koordinament tas‑SEPA.

National Facts Related to the SEPA Migration End-Date Regulation for Malta (219kb)

L-Awtorità Kompetenti għas-SEPA

Il‑Bank Ċentrali ta' Malta nħatar bħala l‑Awtorità Kompetenti għall‑implimentazzjoni tas‑SEPA f'termini tar‑Regolament (UE) 260/2012 mill‑Ministru għall‑Finanzi.

Kwalunkwe ilment fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament għandu jiġi indirizzat lill-Bank Ċentrali ta’ Malta u jintbagħat bl-
email. Jekk ma tismax mingħandna fi żmien tlett ijiem tax-xogħol, jekk jogħġbok inti ġentilment mitlub tikkuntattjana bit-telefown sabiex taċċerta li l-Bank verament irċieva l-email tiegħek.

Skont l‑Artikolu 35(c) tal‑Att dwar il‑Bank Ċentrali ta' Malta, kull persuna li hija parti fi kwalunkwe tilwima li tinqala’ fir-rigward tad-drittijiet u l-obbligi skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) Nru 260/2012 tista’ tappella lit-Tribunal għas-Servizzi Finanzjarji kif stabbilit skont l-Artikolu 21 tal-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta.